تاريخچه اداره كل
 

«  بسمه تعالي »

 


چون سخن از ثبت احوال مي آيد كه هويت و تحولات حياتي افراد را در بر مي گيرد ايجاب مي كند كه نحوه شناسائي افراد را قبل از تشكيل اين سازمان باختصار بررسي نماييم . اهميتي كه در جوامع مختلف به مذهب داده مي شد باعث گرديده بود كه در مورد ثبت وقايع مذهب نقش مهمي را ايفا كند چنانچه در كشورهاي مسيحي ، كليسا اين وظيفه را انجام ميداده است و موارد مثل ( غسل تعميد براي ولادت ، مراسم ازدواج و آخرين اعتراف هنگام مرگ ) در دفاتري كه مخصوص كليساي هر منطقه بود ثبت مي گرديد ، در ايران نيز با كمي جستجو مي توانيم قرآن هائي پيدا كنيم كه پشت آنها ولادت فرزندان خانواده ثبت شده ، يا سنگ قبرهايي كه روز مرگ با ذكر تاريخ ماه و سال در روي آنها حك شده است .
گسترش جوامع و تدوين قوانيني كه تعيين تشخيص حقوق افراد را چه از نظر داخلي و چه از نظر خارجي در بر مي گرفت لزوم ايجاد چنين سازمان و تشكيلاتي را براي ثبت وقايع ايجاب مي كرد . ثبت وقايع در كشورهاي اروپائي تقريباً از قرن نوزدهم شروع شده و از همين زمان هم جنبه حقوقي پيدا كرد .
در ايران با توجه به توسعه اقتصادي و بالا رفتن سطح فرهنگ به تدريج اين نياز محسوس گرديد بهمين جهت فروردين سال 1295 نخستين گام در اين راه برداشته شد و تصويب نامه اي مشتمل بر 41 ماده به تصويب هيئت وزيران رسيد كه مقدمات اجراي آن از اول مهرماه 1297 فراهم گرديد و اداره اي بنام اداره سجل احوال در وزارت ( داخله كشور ) تأسيس شد و از روز شانزدهم آذرماه همان سال مأمورين بلديه ( شهرداري ) تهران شروع به توزيع شناسنامه هاي يكبرگي در بين ساكنين شهر تهران نمودند در تاريخ 14/3/1304 قانون سجل احوال مشتمل بر 35 ماده به تصويب مجلس رسيد به موجب اين قانون مقرر گرديد كه كليه اتباع ايراني چه در داخل و چه در خارج از كشور بايد داراي شناسنامه باشند و اين امر باعث گرديد كه دامنه عمليات اداره سجل احوال كه حدود هفت سال فقط در تهران دائر بود به شهرستانها گسترش يابد و در نتيجه توزيع شناسنامه در ميان تمام افراد كشور شروع گرديد . ليكن قانون فوق به موجب قانون بيستم مرداد 1307 كه مشتمل بر 16 ماده است فسخ گرديد . در اين قانون اهداف اساسي از تشكيل اداره صورت عمل به خود گرفته و چون دو وظيفه ثبت وقايع و جمع آوري آمارهاي مختلف به اين اداره محول گرديده بود از اين جهت نام آن اداره به اداره احصائيه و سجل احوال كل مملكتي تغيير پيدا كرده بود .
از سال 1307 تاكنون قوانين ثبت احوال بعلت عدم تناسب با گسترش جامعه و نيازهاي ناشي از اين پيشرفت چندين بار اصلاح گرديد .
در سال 1337 قسمت آمار از ثبت احوال جدا گرديد و خود تحت عنوان اداره كل آمار عمومي شروع به فعاليت كرد كه به موجب مصوبه بعدي در سال 1344 بنام مركز آمار ايران شناخته شد .
عناوين سازمان ثبت احوال كشور از بدو تأسيس تاكنون بدين صورت است .

 

1- اداره سجل احوال 1/7/1297
2- اداره احصائيه و سجل احوال كل مملكتي 20/5/1307
3- اداره كل آمار و ثبت احوال 1315
4- اداره كل ثبت احوال 1337
5- ثبت احوال كل كشور 29/2/1352
6- سازمان ثبت احوال كشور 29/12/1352

 

 

اما در شهرستان مشهد تشكيلات سازمان ثبت احوال كشور در تاريخ 12/5/1306 تحت عنوان اداره آمار و ثبت احوال شهرستان مشهد شروع به كار نمود و بدنبال آن در سالهاي بعد در ساير شهرستانها استان خراسان نسبت به تأسيس اداره اقدام نمودند .
در سال 1341 عنوان تشكيلاتي ادارات ثبت احوال خراسان در مشهد ابلاغ شد و در سال 54 اين عنوان به اداره كل ثبت احوال خراسان تغيير پيدا كرد .
رؤسا و مديران از ابتدا تأسيس اين اداره كل بدين شرح است .
 
 
1- آقاي عباس برهان حاتمي
2- آقاي مستوفيان
3- آقاي مهدوي
4- آقاي كامران
5- آقاي صلاحي
6- آقاي غلامعلي لك
7- آقاي فنائي
8- آقاي اسماعيل راد
9- آقاي پروين
10- آقاي اسماعيل راد
11- آقاي مصطفي كاظمي
12- آقاي ابراهيم توفيقي
13- آقاي محمد مهدی رشيدي
14- آقاي وجه ا... خدمتگزار
15- آقاي سيد احمد قشمي
16- آقاي رضا عبدالهي
17- آقاي سيد حسين نيري

 

 

 

 

مشخصات مديران كل ثبت احوال خراسان رضوي از ابتداي سال 1358 تاكنون
رديف نام و نام خانوادگي دوره تصدي مدت آخرين مقطع تحصيلي در شروع تصدي رشته تحصيلي سابقه قبلي در همين دستگاه سن در ابتداي انتصاب بومي يا غيربومي عكس
از تاريخ  تا تاريخ   ( ماه) مديريت كارشناسي
1 ابراهيم توفيقي 1/1/58 31/3/59 15 ليسانس علوم اجتماعي *   45 سال غيربومي  
2 محمد مهدي رشيدي 1/4/59 5/5/71 145 ليسانس تاريخ * * 33 سال بومي  
3 وجه ا... خدمتگزار 6/5/71 30/9/77 77 فوق ليسانس مديريت دولتي  - - 33 بومي  
4 سيد احمد قشمي 1/10/77 27/6/84 80 فوق ليسانس مديريت دولتي *   41 غيربومي  
5 رضا عبدالهي 28/6/84 4/3/87 32 فوق ليسانس مديريت دولتي  *   54 غير بومي  
6 سيد حسين نيري 5/3/87 تاكنون   ليسانس علوم اجتماعي * * 51 بومي